Löw’ün Atatürk hayranlığı gündem oldu

Eski Almanya Milli Takımı Teknik Direktörü Joachim Löw, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’e duyduğu saygıyı bir kitap tercihiyle gösterdi.

Freiburg’daki bir kitapçı açılışına katılan Löw’den bir kitap seçmesi istendi. Löw, Şükrü Hanioğlu’nun kaleme aldığı Atatürk: Entelektüel Biyografi adlı eseri tercih etti.

Seçiminin gerekçesini açıklayan Löw, bir dönem Türkiye’de yaşadığını belirterek, “Bu kitabı seçtim çünkü bir dönem Türkiye’de yaşadım. Orada tarihlerine dair çok şey öğrendim. Atatürk’ün fotoğrafı, ölümünün üzerinden 100 yıl geçmesine rağmen hâlâ her evde ve ofiste asılı. Çok şeyi değiştirdi, Türkiye’yi modern bir ülkeye dönüştürdü. Bu yüzden hikâyesi ilgimi çekiyor” ifadelerini kullandı.

KİTAP NE ANLATIYOR

Kitap, Atatürk’ü askeri ve siyasi başarılarının ötesinde, zihinsel kaynakları ve ideolojik referansları üzerinden ele alıyor.

Hanioğlu, Atatürk’ün fikri şekillenmesini geç dönem Osmanlı entelektüel ortamı içinde konumlandırıyor. 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında Osmanlı aydınları arasında etkili olan pozitivizm, materyalizm ve sosyal Darwinizm gibi akımların Atatürk üzerindeki izlerini takip ediyor. Fransız Üçüncü Cumhuriyet düşüncesinin ve askerî modernleşme anlayışının da bu çerçevede belirleyici olduğuna işaret ediyor. Atatürk, bu perspektifte özgün bir fikir mucidi olarak değil; mevcut entelektüel birikimi siyasal bir programa dönüştüren bir aktör olarak öne çıkıyor.

Kitapta “ilim ve fen” vurgusu merkezi bir yer tutuyor. Hanioğlu’na göre bu vurgu, romantik bir ilerleme söyleminden çok, dönemin pozitivist dünya görüşünün uzantısı. Bilim, yalnızca teknik gelişmenin değil, toplumsal düzenin kurucu ilkesi olarak konumlanıyor. Cumhuriyet reformlarının arkasındaki zihinsel çerçeve de bu bağlamda okunuyor.

Laiklik başlığı altında din-devlet ilişkisine özel bir parantez açılıyor. Atatürk’ün yaklaşımı, din karşıtlığından ziyade dini siyasal alanın dışına iten ve devleti rasyonel temelde yeniden yapılandırmayı hedefleyen bir çizgi olarak aktarılıyor. Din, kamusal otoritenin belirleyicisi olmaktan çıkarılırken, devlet örgütlenmesi seküler bir zemine taşınıyor.

Milliyetçilik konusunda ise ulusun tarihsel bir veri değil, inşa edilen bir siyasal birlik olduğu vurgulanıyor. Eğitim politikaları, tarih yazımı ve kültürel reformlar bu inşa sürecinin araçları olarak değerlendiriliyor. Erken Cumhuriyet dönemi reformları da liberal bir demokratikleşme sürecinden çok, yukarıdan aşağıya işleyen devlet merkezli bir modernleşme hamlesi olarak çerçeveleniyor.

“Entelektüel Biyografi”, Atatürk’ü efsaneleştiren ya da polemik üreten bir anlatı kurmuyor. Onu, içinde yetiştiği düşünsel atmosferle birlikte ele alıyor; nasıl düşündüğünü, hangi kavramsal çerçeveye yaslandığını ve bu çerçeveyi nasıl siyasal programa dönüştürdüğünü tartışmaya açıyor.

JOACHIM LÖW KİMDİR

Joachim Löw, Alman futbol teknik direktörü ve eski profesyonel futbolcudur. 2004-2021 yılları arasında Almanya Milli Futbol Takımı’nın başında görev yapmış ve 2014 FIFA Dünya Kupası’nı kazanarak Almanya’ya tarihindeki dördüncü şampiyonluğu kazandırmıştır. Futbolculuk kariyerinde orta saha oyuncusu olarak forma giymiş, teknik direktörlük kariyerine ise çeşitli Alman kulüplerinde antrenörlük yaparak başlamıştır. Ayrıca Türkiye’de Fenerbahçe ve Adanaspor’u çalıştırmış, uluslararası deneyime sahip bir teknik direktör olarak tanınmaktadır.