'Aileler farkında olmadan çocuklarının zorba davranışlarının temelini atabiliyor'

Dr. Behçet Uz Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde görevli Uzman Psikolog Sibel Özgür Vatansever, son günlerde ailelerin ve çocukların en sık karşılaştığı sorunlardan biri haline gelen akran zorbalığına ilişkin açıklamalarda bulundu. Akran zorbalığını, bir çocuğa başka bir çocuk ya da bir grup çocuk tarafından uygulanan psikolojik veya fiziksel şiddet olarak tanımlayan Vatansever, "Bu durumda süreklilik ve kasıt vardır. Rastgele ve bir defaya mahsus değildir. Çocuk gelişim süreci içerisinde yaşadığı ve deneyimlediği davranışlar sonucunda kendilik algısını oluşturur. Karşı tarafı tanımlar ve bazı davranışları yapmaya hakkı olup olmadığına dair kanaatler geliştirir. Zamanla da karşısındakini zorbalayan bir çocuğa dönüşebilir" dedi. Çocuklarda sosyal gelişimin 3-6 yaş döneminde şekillendiğini vurgulayan Uzman Psikolog Vatansever, "Bu dönem, çocuğun biricik olduğunu ama grup içinde 'herkes kadar' olduğunu öğrendiği dönemdir. 7-12 yaş ise kendilik algısının oluştuğu, öz güvenin ve 'Ben nasıl bir insanım' sorusunun yanıtlarının şekillendiği kritik bir süreçtir" dedi.

'ZORBALIK DAVRANIŞI İLERİ YAŞLARA TAŞINABİLİR'

Bir çocuğun 7-12 yaş aralığında edindiği deneyimlerle kendini ve çevresini konumlandırdığını belirten Vatansever, "Eğer çocuk küçük yaştan itibaren kendi isteklerini her koşulda başkalarının önünde tutuyorsa, istediğini elde etmek için sınır tanımıyorsa ve karşı tarafa verdiği zararın farkında değilse, bunu içselleştirir. Böyle bir hakkı olduğuna inanır ve bu davranış biçimini öğrenerek ileriki yaşlarda da zorba bir bireye dönüşebilir. Bu şekilde gelişen bir kendilik algısı, ileride barışçıl, insancıl ve sorumluluk sahibi bir kişilik ortaya koymayacaktır" ifadelerini kullandı. Zorbalığın çoğunlukla denetimsizlik, kuralsızlık ve yaptırımın olmadığı ortamlarda ortaya çıktığını söyleyen Vatansever, bu noktada en büyük sorumluluğun ailelere düştüğünü vurguladı.

'AŞIRI KORUYUCU TUTUM DA ZORBALIK ZEMİNİ OLUŞTURABİLİR'

İki farklı aile yapısına dikkat çeken Uzman Psikolog Vatansever, "Birinci grupta, sorunlarını çözmekte zorlanan ve şiddeti bir çözüm yolu olarak kullanan aileler yer alıyor. Bu ailelerin çocukları ya şiddete maruz kalıyor ya da buna tanıklık ediyor. İkinci grupta ise doğrudan şiddet yok ancak aşırı koruyucu ve çocuğu her durumda haklı gören bir yaklaşım var. Bu aileler, çocuğun küçük yaşlardan itibaren gösterdiği olumsuz davranışları 'Şaka yaptı', 'Öyle demek istemedi' diyerek normalleştirebiliyor. Çocuğun yanlış davranışının farkına varmasının ve bunu düzeltmeyi öğrenmesinin önüne geçiliyor. Aileler iyilik yaptıklarını düşünerek farkında olmadan çocuklarının zorba davranışlarının temellerini oluşturabiliyor" dedi.

'EN TEMEL EBEVEYN DAVRANIŞI TUTARLI VE İSTİKRARLI OLMAKTIR'

Çocuğun kendilik algısının oluştuğu 7-12 yaş döneminde, kendini tanımlayabileceği güvenli ve destekleyici ortamların önemine dikkati çeken Vatansever, "Çocuğa yeteneklerini ortaya koyabileceği alanlar sunulursa, zorbalık davranışı geliştirmesi beklenmez. Bu nedenle çocukların aktif olduğu, becerilerinin desteklendiği ortamlar oluşturulmalı" açıklamalarında bulundu. Her gelişim döneminin farklı ebeveynlik ihtiyaçları olduğunu belirten Vatansever, psikolojik destek almanın yalnızca sorun yaşandığında değil, koruyucu amaçla da önemli olduğuna dikkati çekip, "Bir çocuğun ruhsal bağışıklığını güçlendiren en temel unsur, sevildiğini ve güvende olduğunu hissettiği, tutarlı ve istikrarlı bir aile ortamıdır. En temel ebeveyn davranışı tutarlı ve istikrarlı olmaktır. Bu sayede çocuk, dışarıda karşılaştığı zorbalığı daha hızlı fark edebilir" diye konuştu.