AİHM'in Türkiye’ye yönelik adil yargılanma hakkı ihlali kararları bini aştı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye hakkında adil yargılanma hakkının ihlali kapsamında 2003-2025 döneminde bin 4 karar verdi. En fazla ihlal kararı 2003-2007 döneminde kaydedilirken, yıllık bazda ilk sırada 126 kararla 2009 yer aldı.

AİHM'in Türkiye hakkında verdiği adil yargılanma hakkı ihlali kararları, yıllara ve dönemlere göre değişiklik gösterdi. Adalet Bakanlığı verilerine göre, 2003-2025 yılları arasında Türkiye hakkında bu kapsamda verilen ihlal kararlarının toplamı bin 4 oldu.

Adil yargılanma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 6’ncı maddesiyle güvence altına alınıyor. Madde, herkesin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, makul süre içinde ve adil biçimde yargılanmasını öngörüyor.

Düzenleme kapsamında, suç isnadı altındaki herkesin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılması ilkesi de yer alıyor. Mahkeme kararlarının aleni biçimde verilmesi esas kabul edilirken, maddede belirli koşullarda duruşmaların kamuya kapalı yapılabilmesine ilişkin istisnalar da bulunuyor.

AİHM, AİHS'e taraf ülkeler hakkında yaptığı incelemelerde, sözleşmeyle güvence altına alınan hakların ihlal edilip edilmediğini değerlendiriyor. Türkiye hakkında verilen adil yargılanma hakkı ihlali kararları da bu kapsamda yer alıyor.

Adalet Bakanlığı verilerindeki dönemsel dağılıma göre, 2003-2007 yılları arasında verilen 415 ihlal kararı, listelenen dönemler içindeki en yüksek sayı oldu. 2008-2012 döneminde 299 karar verilirken, 2013-2017 döneminde sayı 123’e geriledi.

2018-2022 döneminde Türkiye hakkında adil yargılanma hakkı kapsamında 113 ihlal kararı verildi. 2023-2025 döneminde ise bu sayı 54 olarak kaydedildi.

Yıllık verilere göre, en fazla ihlal kararı 2009’da 126 olarak kayıtlara geçti. Bu yılı izleyen dönemlerde ihlal kararlarının sayısı genel olarak düşüş gösterdi.