CHP’li Türeli’den elektrik faturası tepkisi... "İzmir’de kaç hane etkilenecektir?"

CHP İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) konut abonelerine yönelik Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) sınırını 1 Ocak 2027’den itibaren yıllık 4 bin kilovatsaatten 3 bin kilovatsaate düşürme kararına tepki gösterdi. 

Konuyla ilgili meclise soru önergesi sunan Türeli şu ifadeleri kullandı: 

"Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, konut aboneleri için uygulanan Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) sınırını 1 Ocak 2027’den geçerli olmak üzere yıllık 4.000 kWh’ten 3.000 kWh’e düşürmüştür. Bu karar teknik bir eşik değişikliği gibi sunulmaktadır. Kamuoyuna duyurulmuş bir zam yoktur. Buna karşın aynı tüketim için daha yüksek fatura ödeyecek hane sayısı artmaktadır. Bu nedenle düzenleme, adı konulmamış bir örtülü zam anlamına gelmektedir.

Kararın en çarpıcı yanı, sınırın artık yüksek tüketimi değil olağan aile yaşamını hedef almasıdır. Yıllık 3.000 kWh, aylık ortalama 250 kWh’e karşılık gelir. Elektrik Mühendisleri Odası’nın hesaplarına göre dört kişilik bir ailenin asgari yaşam standardı için gereken tüketim aylık 230 kWh, yıllık 2.760 kWh’tir. Bu hesap yalnızca aydınlatma, buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinesi, televizyon gibi temel ihtiyaçları kapsar. Isıtma, soğutma ve sıcak su ise dahil değildir. Dolayısıyla yazın klima, kışın elektrikli ısıtıcı ya da termosifon kullanmak zorunda kalan her hane sınırı kolaylıkla aşacaktır. Bu tablo karşısında düzenlemenin “elektrikli araç şarj eden villaları” hedeflediği yönündeki açıklamalar gerçeği yansıtmamaktadır. Özellikle doğalgaz altyapısının bulunmadığı, ısınmanın ve soğutmanın elektrikle yapıldığı sıcak iklim bölgelerinde, kalabalık ailelerde ve evde tıbbi cihaz kullanan hanelerde etki çok daha ağır olacaktır.

Sınırın tarihsel seyri, bunun tek seferlik bir düzenleme olmadığını da göstermektedir. 2018’de yalnızca yıllık 50 milyon kWh üzerindeki büyük sanayi tesislerini kapsayan tarife, sınır her yıl aşağı çekilerek konutlara kadar indirilmiştir. Bu durum, ulusal tarifenin kademeli olarak tasfiye edildiğini ve konut elektriğinin bütünüyle piyasa fiyatına bırakıldığını düşündürmektedir. Enerji Piyasası Kanunu, EPDK’ya kamu yararını gözetme ve fiyat istikrarını sağlama görevi verir. Kurum ise fiyatı belirleyen değil, fiyatı piyasaya devreden bir yapıya dönüşmektedir. EMO’nun önceki düzenlemelere karşı açtığı davalar sürerken sınırın her yıl yeniden düşürülmesi, yargı denetimini fiilen etkisiz kılmaktadır.

Faturanın nasıl hesaplanacağı da ayrı bir belirsizlik kaynağıdır. SKTT’ye geçen aboneler, Piyasa Takas Fiyatı ve YEKDEM gibi döviz kuruna ve spot piyasa koşullarına bağlı bedeller üzerinden faturalandırılacaktır. Bu da hanelerin aylık faturasının tüketimleri değişmese bile öngörülemez biçimde artabileceği anlamına gelir. Konut abonelerinin “tedarikçi seçme özgürlüğü” uygulamada büyük ölçüde kâğıt üzerinde kalmaktadır. Bu nedenle “rekabeti teşvik” gerekçesi, maliyetin vatandaştan tedarik şirketlerine aktarılmasını örtmektedir. Ayrıca 2027 tarifesinin 2026 yılı tüketimine göre belirlenmesi, vatandaşın önceden bilmediği bir kuralla geriye dönük olarak yükümlülük altına sokulması demektir. Bu durum, hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Hanelerin fatura kalemi karşısında zaten zorlandığı, ödeme güçlüğünün ve enerji yoksulluğunun yaygınlaştığı bir dönemde bu kararın gerekçesi, etkisi ve maliyeti kamuoyu önünde açıkça ortaya konulmalıdır. Düzenleme geri çekilmeli, temel ihtiyaç düzeyindeki konut tüketimi piyasa fiyatlarından korunmalıdır.

Bu bilgiler ışığında:

1- 1 Ocak 2027 itibarıyla 3.000 kWh sınırı nedeniyle Son Kaynak Tedarik Tarifesi’ne geçecek mesken abonesi sayısı kaçtır? Bu abonelerin il bazında dağılımı nedir, İzmir’de kaç hane etkilenecektir?

2- EPDK, 3.000 kWh sınırını belirlerken hangi tüketim verisine ve etki analizine dayanmıştır? Dört kişilik bir ailenin asgari yıllık tüketiminin 2.760 kWh olduğu yönündeki hesaplamalar dikkate alınmış mıdır? Söz konusu analiz kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?

3- SKTT’ye geçecek ortalama bir hanenin, ulusal tarifeye kıyasla yıllık ek fatura yükü ne kadar olacaktır? PTF ve döviz kurundaki olası artışlara göre bu yük için hangi senaryolar hesaplanmıştır?

4- Bu düzenleme sonucunda görevli tedarik şirketlerinin elde edeceği ek gelir ve kamunun tarife sübvansiyonundan sağlayacağı tasarruf yıllık ne kadardır? Bu tasarruf, bütçe yükünün örtülü bir zamla vatandaşa aktarılması anlamına gelmekte midir?

5- 2027 tarifesinin 2026 yılı tüketimine göre belirlenmesine karşın abonelere, sınırı aşmamaları için önceden bireysel bilgilendirme yapılmış mıdır? Yapılmadıysa, vatandaşın bilmediği bir kuralla geriye dönük olarak yükümlülük altına sokulması hangi gerekçeye dayanmaktadır?

6- Doğalgaz altyapısı bulunmayan ve ısınmayla soğutmayı elektrikle sağlayan bölgeler, kalabalık haneler, evde tıbbi cihaz kullananlar ve engelli bireylerin bulunduğu haneler için istisna ya da hane büyüklüğüne göre farklılaştırılmış bir sınır öngörülmüş müdür?

7- EMO’nun önceki sınır düşüşlerine karşı açtığı davalar sürerken sınırın her yıl yeniden indirilmesinin gerekçesi nedir? Bakanlığınız, kararın geri çekilmesi ve konut tüketiminin SKTT kapsamından çıkarılması yönünde bir girişimde bulunacak mıdır?"