Dünya haritası baştan çiziliyor

Karar eğitimden küresel algıya kadar coğrafya anlayışını kökten değiştirmeyi hedefliyor.

Bugün yaygın olarak kullanılan haritalar, Gerardus Mercator’un 1569 yılında denizcilik ve pusula navigasyonu için yön bulmaya yönelik tasarladı.

Küre şeklindeki Dünya’nın düz bir yüzeye aktarılması sırasında uygulanan bu matematiksel yöntem, ekvatordan uzaklaşıp kutuplara yaklaştıkça kara parçalarını aşırı derecede büyütüyor.

Mercator haritasında 60 derece kuzey enlemindeki bölgeler yaklaşık 4 kat, 80 derece kuzey enlemindekiler ise tam 33 kat daha büyük görünüyor.

Kararın odağında, yüzyıllardır yaygın biçimde kullanılan Mercator projeksiyonunun yarattığı alan algısı bulunuyor. 1569’da Gerardus Mercator tarafından geliştirilen bu projeksiyon, denizcilik ve navigasyon için önemli avantajlar sağlasa da küresel yüzeyi düzleme aktarırken özellikle kutuplara yakın bölgeleri olduğundan büyük gösteriyor.

Bu nedenle Grönland, Kanada ve Rusya gibi yüksek enlemlerdeki kara parçaları haritalarda gerçekte kapladıklarından çok daha geniş görünebiliyor. Ekvator çevresindeki bölgeler ise bu karşılaştırmalarda daha küçük algılanabiliyor.

AFRİKA SANILDIĞINDAN ÇOK DAHA BÜYÜK

Bu bozulmanın en göze çarpan kurbanı Afrika kıtası oldu. Geleneksel haritalarda Grönland ile Afrika neredeyse aynı boyutlarda görünürken, gerçek veriler tam tersini söylüyor.

30,4 milyon kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan Afrika, 2,17 milyon kilometrekarelik Grönland’dan yaklaşık 14 kat daha büyük.

Benzer şekilde, Mercator haritasında Afrika'dan yüzde 50 daha büyük çizilen Kanada (10 milyon km²), gerçekte Afrika'nın üçte biri büyüklüğünde kalıyor. Yeni Equal Earth haritası, Afrika'yı yapay olarak büyütmek yerine, kuzeydeki ülkelerin aşırı abartılmış boyutlarını gerçek oranlarına çekerek dengeliyor.

DERS KİTAPLARI DEĞİŞECEK, DİJİTAL HARİTALAR BEKLEYECEK

BM kararı hukuki bir zorunluluk getirmese de eğitim kurumları, medya organları ve yayıncılara Equal Earth modeline geçiş çağrısı yapıyor. Kararın öncülerinden Togo, ders kitaplarını güncellemeye hazırlanırken; Fransa da resmi iletişiminde Mercator kullanımını bırakacağını açıkladı.

Buna karşın, Google Maps ve Apple Maps gibi platformların kullandığı "Web Mercator" altyapısının teknik gereksinimler nedeniyle kısa vadede değişmesi beklenmiyor. BM’nin kendi resmi haritasında kullandığı ve yine belirli oranlarda sapma barındıran Robinson projeksiyonunu da önümüzdeki süreçte Equal Earth ile değiştirmesi gündemde.