İran protestocuları ‘Tanrı düşmanı’ ilan edildi

BBC tarafından doğrulanan videolar ve görgü tanıklarının aktardıkları, devletin protestolara karşı şiddeti artırdığını ortaya koydu. İran Başsavcısı, protestolara katılanların “Tanrı'ya düşman” sayılacağını ve bunun idam cezası gerektirdiğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin “insanları öldürmeye başlaması” halinde ülkesinin “çok sert karşılık vereceğini” söylemiş, buna karşılık İran Meclis Başkanı, ABD’nin saldırması durumunda İsrail ve bölgedeki ABD üslerinin hedef olacağını açıklamıştı. 

Protestolar ülke geneline yayıldı

Gösteriler, artan enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle başlamış, kısa sürede İran’ın tüm eyaletlerinde, 100’den fazla şehir ve kasabaya yayılmıştı. Protestocular artık doğrudan dini lider Ayetullah Ali Hamaney yönetiminin sona ermesini talep ediyor.

Hamaney ise protestocuları “vandallar” olarak niteledi ve ABD’yi memnun etmeye çalıştıklarını söyledi. Trump ise sosyal medyada “İran özgürlüğe hiç olmadığı kadar yakın” ifadelerini kullandı.

Ölü ve yaralı sayısı artıyor

BBC kaynakları ve ABD merkezli Human Rights Activists in Iran (HRANA), aralarında güvenlik görevlilerinin de bulunduğu 100’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Hastanelerin yaralı ve ölülerle dolup taştığı, bazı morglarda yer kalmadığı aktarıldı.

Rasht kentindeki bir hastaneye tek bir gecede 70 cansız beden getirildiği doğrulandı. Tahran’daki bir sağlık çalışanı, birçok gencin başından veya kalbinden vurularak hastaneye ulaşamadan hayatını kaybettiğini söyledi.

2 bin 500'den fazla kişi tutuklandı 

Polis yetkilileri, protestolarda “kilit isimlerin” gözaltına alındığını ve ölümlerin bir kısmından “örgütlü grupları” sorumlu tuttuklarını öne sürdü. Ancak bu iddialara dair somut kanıt sunulmadı. İnsan hakları gruplarına göre şimdiye kadar 2 bin 500’den fazla kişi tutuklandı.

İran’da internet büyük ölçüde kesildi. Hem küresel internete hem de ülke içi ağlara erişim ciddi şekilde sınırlandı. Uzmanlara göre bu kesintinin 2022’deki protestolardan bile daha katı olduğu vurgulanıyor. Uydu interneti Starlink’in kullanılabildiği ancak bunun da riskli olduğu belirtiliyor.

Uluslararası tepkiler

Amnesty International, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı ölümcül güç kullandığına dair “son derece endişe verici” raporlar aldıklarını açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran halkının şiddet tehdidi olmadan görüşlerini ifade edebilmesi gerektiğini söyledi.

2022 protestolarını hatırlattı

Mevcut protestolar, 2022’de gözaltında hayatını kaybeden Mahsa Amini sonrası başlayan gösterilerden bu yana en yaygın protestolar olarak görülüyor. O dönemde insan hakları örgütlerine göre 550’den fazla kişi öldürülmüş, 20 binden fazla kişi gözaltına alınmıştı.