İzmir'de Kültür Politikaları Çalıştayı... Tugay: ''Kültürü tartışmak, kentin geleceğini tartışmaktır''

Türkü ERBİL/SONKALEİZMİR- İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen Uluslararası İzmir Kültür Politikaları Çalıştayına ev sahipliği yaptı. Tarihi Havagazı Fabrikası’nda gerçekleştirilen çalıştayda Eski Kültür Bakanı Dr. Burhan Suat Çağlayan, Muğla Belediye Başkanı Ahmet Aras, UCLG Kültür Komitesi temsilcileri, UNESCO temsilcileri ve ICOMOS temsilcileri yer aldı. 

“BİLİMSEL VE KATILIMCI CEVAPLAR ÜRETMEK İÇİN..”

Açılış konuşmasında sözlerine farklı şehirlerden ve kurumlardan bir araya gelen katılımcılara teşekkür ederek başlayan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay şunları söyledi:

“Buluştuğumuz mekân, bu teşekkürü daha da anlamlı kılıyor: Havagazı Fabrikası 1862'de kurulduğunda İzmir'i, Osmanlı'da sokak aydınlatmasını havagazıyla yapan ilk kent haline getirdi. 150 yıl sonra aynı yapı, endüstri mirasından bir kültür mekânına dönüştürülerek kente yeniden kazandırıldı. Bir kentte neyin korunmaya, neyin dönüştürülmeye değer olduğuna nasıl karar vereceğiz? İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı’nı tam da bu ve benzeri önemli sorulara, bilimsel ve katılımcı cevaplar üretmek için düzenliyoruz. Aslında bir kentte kültüre erişimin nasıl dağıldığına bakarsanız o kentin eşitsizlik haritasını da görmüş olursunuz. Bu, tesadüf değil. Lâkin bu eşitsizlikleri görebilmek için öncelikle kültüre erişimi bir lüks değil, temel bir hak olarak kavramak gerekiyor.  Bu hakkın kent ölçeğinde dağılımı, kalkınma politikasının niteliğini de doğrudan yansıtıyor. “Sürdürülebilir kalkınma” tartışmaları uzun yıllar boyunca ekonomik büyüme, sosyal gelişme ve çevresel koruma eksenlerinde ilerledi. Ama bu üçlü eksenin sistematik olarak dışarıda bıraktığı bir boyut var: Kültür. Çünkü kültür, yalnızca sanatsal üretim ya da miras alanlarının korunmasından ibaret değil. Bireylerin ve toplulukların dünyayı algılama, anlamlandırma ve yeniden üretme biçimlerini belirleyen kurucu bir unsur. Kalkınmanın sonuçlarından biri değil, kalkınma süreçlerinin yönünü ve niteliğini belirleyen çerçevenin kendisidir. UNESCO da tam bu gerekçeyle kültürü politika tasarımının başlangıç noktası olarak tanımlıyor. Kültür ekonomisinin ürettiği ekonomik değer; toplumsal uyum, aidiyet ve birlikte yaşama kapasitesi. Ve en temel anlamıyla, insanların neyi yaşamaya değer bulduğunu, birlikte nasıl yaşamak istediğini ve hangi geleceği hayal ettiğini belirleyen değerler bütünü”  

“İZMİR BUGÜN DE BU KİMLİĞİ YAŞATIYOR”

Bu çalıştayın somut ve uygulanabilir politikalar üretmek için hayata geçirildiğinin altını çizen Tugay, son yıllarda yerel yönetimlerin kültür politikalarında aktif ve belirleyici role sahip olduğunu belirtti. Kültürün bir ‘yan alan’ olmaktan çıktığını vurgulayan Tugay şöyle devam etti:

“Kentsel yaşamın niteliğini, toplumsal dayanıklılığı ve demokratik kapasiteyi belirleyen kurucu bir unsur haline geliyor. Bu dönüşümü kavrayabilen kent yönetimleri, kültür politikasını sosyal politika, çevre politikası ve mekânsal planlama ile birlikte ele almaya başladı. Kültürü eşitsizliklerle mücadele ve demokratik katılımda stratejik bir alan olarak inşa ediyorlar. İzmir, bu dönüşümde önemli mesafeler kat etmiş bir şehir. Ama sahip olduğu tarihsel birikim ve toplumsal dinamikleriyle ulusal ve uluslararası ölçekte çok daha güçlü bir aktör olmayı hak ediyor. Bu çalıştayın İzmir’de düzenlenmesi bir tesadüf ya da basit bir etkinlik tercihi değil. İzmir, kültür politikaları tartışmaları için son derece özgün bir zemin sunuyor. Bu özgünlüğü sağlayan sadece İzmir’in tarihi değil; o tarihin İzmir’de nasıl biriktiği ve bugünkü kentsel kimliği nasıl şekillendirdiğidir. İzmir, binlerce yıl boyunca farklı uygarlıkların, dinlerin ve kültürlerin bir arada var olduğu bir şehir. Çatışmadan çok alışverişin belirleyici olduğu bir liman kenti olarak şekillendi. Antik Smyrna'dan başlayan, Osmanlı döneminin çok dinli ve çok dilli ticaret hayatıyla zenginleşen, 19. yüzyılın Levanten kozmopolitizmiyle olgunlaşan bir birikimi var. Bu da İzmir’e, başka kentlerin çoğunda bulunmayan kültürel katmanlar kazandırdı.

Farklı kültürel topluluklar yüzyıllar boyunca bu kentte yalnızca yan yana değil, iç içe yaşadı. Bu çok katmanlı birliktelik bugün de İzmir'in demografik gerçekliğinin bir parçasıdır. Örneğin Türkiye'nin en kalabalık Roman nüfuslarından birine ev sahipliği yapıyoruz. İzmir, bu topluluğun kültürel birikimini, yaşam pratiklerini ve sanatsal üretimini kültür politikasının görünür bir bileşeni haline getirmek zorundadır. Cumhuriyet'le birlikte İzmir bu birikime yeni bir katman ekledi. Modernleşmenin, laikliğin ve çağdaş yaşamın Anadolu'daki en güçlü kentsel karşılıklarından birini oluşturdu. Cumhuriyet’in kültür devrimleri bu kentte yalnızca yukarıdan bir dönüşüm olarak değil, toplumsal bir karşılık yaratarak vücut buldu. İzmir, bugün de bu kimliğini yaşatıyor.  Çağdaşlık, laiklik, özgür düşünce ve çoğulculuk, bu kentin yalnızca siyasi tercihleri değil; kültürel değerleri, gündelik yaşam pratikleri ve kentsel belleğidir. Sanat üretimi burada daha cesur, sivil toplum daha güçlü, kamusal alan daha özgür bir nitelik taşıyor. Bu değerler, İzmir’i İzmir yapan şeyin ta kendisi. Kültür politikası, bu kimliği yalnızca korumaktan ibaret olmamalı; aktif olarak beslemek, güçlendirmek ve geleceğe taşımak zorunda. Kültür politikasında alacağımız her karar, bu değerler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu kararlar nelerdir? Örneğin hangi üretimlerin destekleneceği, hangi mekânların kimler için açık tutulacağı, hangi seslerin kamusal alanda görünür kılınacağı gibi kararlardan söz ediyoruz.” 

“SOMUT POLİTİKA ÇIKTIKLARI HEDEFLİYOR”

Çalıştayın “İzmir Kültür Konuşuyor” sloganıyla yola çıktığını belirten Tugay, "Kültür politikaları belirlenirken yalnızca uzmanların ya da kurumların değil, kentin tüm aktörlerinin söz hakkı olduğunu; kültürün şeffaf, kapsayıcı ve çoğulcu bir alan olması gerektiğini vurguluyoruz. Bu tercih ile İzmir'in kültürel kimliği arasında da sıkı ve kopmaz bir bağ var. Çünkü çoğulculuk, özgür düşünce ve katılımcılık, bu kentin tarihsel belleğine kazınmış değerler. Bu çerçevede çalıştay, İzmir'in kültür politikası alanında planlı, veri temelli ve bütüncül bir politika mimarisi oluşturmasının başlangıç noktası olarak tasarlandı. İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı, kentte kültüre erişimden miras yönetimine, kültür ekonomisinden iklim politikasına uzanan geniş bir alanda somut politika çıktıları üretmeyi hedefliyor. Bir diğer hedef; İzmir'in ulusal ve uluslararası ölçekte daha güçlü bir kültür aktörü olarak konumlanması. Bugün ve yarın bu mekânda yapacağınız konuşmalar, masalarda üreteceğiniz tartışmalar ve sunacağınız eleştiriler İzmir’in kültür politikalarının inşa edilmesine büyük katkı sağlayacak. Değerli katkılarınız için bir kere daha tüm katılımcılara gönülden teşekkür ediyorum. Bir kentte kültür tartışmak, o kentin geleceğini tartışmaktır. İzmir bu tartışmayı yapmaya hazır” diye konuştu.