Köprü ve otoyollar özelleştirme kapsamına alındı

15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet (FSM) köprüleri ile KGM'ye ait otoyolların özelleştirme kapsamına alınmasının ardından uzmanlar, geçiş ücretlerinde ciddi artışlar yaşanabileceği uyarısında bulundu. Ekonomist Murat Kubilay, olası fiyat artışlarının enflasyon ve lojistik maliyetlerine doğrudan yansıyacağını belirtirken, Prof. Dr. Oğuz Oyan ise kamu tarafından yapılan ve maliyetini çıkardığını söylediği yolların özel sektöre devredilmesine karşı çıktı.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü, FSM Köprüsü ile Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ait Avrupa ve Anadolu otoyollarının da aralarında bulunduğu 12 hattın özelleştirme kapsamına alınmasının ardından, olası geçiş ücreti artışları ve bunun enflasyon ile taşımacılık maliyetlerine etkisi tartışılmaya başlandı.

BirGün'ün aktardığına göre ekonomistler ve meslek örgütü temsilcileri, yap-işlet-devret (YİD) modeliyle işletilen otoyollardaki yüksek ücretlerin kamu tarafından işletilen yollara da yansıyabileceği uyarısında bulundu.

"Ciddi bir fiyat artışı ihtimal dahilinde"

Ekonomist Murat Kubilay, özelleştirmede işletme süresi, geçiş garantisi ve ücretlerin hangi düzeyde belirleneceğinin kritik olduğunu söyledi.

Kubilay, ihale bedelinin yükselmesi halinde bunun maliyetinin kullanıcılara yansıtılabileceğine işaret ederek, "Belli ki bunun bedeli kullanıcılara aktarılmış olacak" değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa ve Anadolu otoyolları gibi güzergâhlarda ciddi fiyat artışlarının ihtimal dahilinde olduğunu belirten Kubilay, olası zamların yalnızca araç sahiplerini değil, ekonominin genelini etkileyebileceğini söyledi:

"Enflasyon ve lojistik maliyetlerini çok doğrudan, direkt etkileyecektir. Türkiye'de yaygın bir demiryolu ağı yok. Limanlar ile üretim tesisleri arasındaki köprü hâlâ otoyollar veya karayolları üzerinden kuruluyor. Karayolları zaten bedava, otoyollar ise makul ücretliydi. Şimdi burada ciddi bir artış olacak."

Kubilay, özelleştirmeden elde edilecek gelirin bütçe açığını kapatmaya yetmeyeceğini de belirterek, kararın ekonomik zorunluluktan çok siyasi ve ideolojik bir tercih olduğunu ifade etti.

Oyan: Maliyetleri çoktan karşılandı

İktisatçı Prof. Dr. Oğuz Oyan ise özelleştirme kapsamına alınan köprü ve otoyolların yapım maliyetlerinin vergiler ve geçiş ücretleriyle karşılandığını savundu.

Oyan, "Şu an özelleştirme kapsamına alınan köprü ve otoyolların tümü aslında vergilerle ve geçiş ücretleriyle çoktan karşılanmış, kendisini amorti etmiş vaziyette. Normalde bunların halka bedelsiz sunulması gerekiyor" dedi.

Yaklaşık 30 yıllık bir işletme hakkı devrinin gündemde olduğunu belirten Oyan, bütçe açıkları nedeniyle yeni gelir kaynakları arandığını söyledi ve özelleştirmeye karşı olduğunu ifade etti.

Yol-İş: Özel sektör kâr edeceğine devlet ve millet kâr etsin

Türkiye Yol-İş Sendikası Genel Başkanı Ramazan Ağar da otoyol ve köprülerin kamu tarafından işletilmeye devam edilmesi gerektiğini söyledi.

YİD projelerinde geçiş ücretlerinin yüksek olduğunu belirten Ağar, "Otoyollarda geçiş garantili yüksek fiyatlar var. İnsanlar fahiş fiyatlar ödüyor. Dolayısıyla bunları devlet işletse bu fiyatlar da düşer, kâr da olur. Tekrar özel sektöre verildiği zaman, demek ki özel sektör kâr ettiği için bunu alıyor. Özel sektör kâr edeceğine devlet, millet kâr etsin" dedi.

"Kamu hizmetlerinin erişilebilirliği zayıflar"

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Uluata ise altyapı varlıklarının özelleştirilmesinin kamu hizmetlerinin erişilebilirliği üzerinde olumsuz sonuçlar yaratabileceğini savundu.

Uluata, kamusal altyapının özel sektöre devrinin yalnızca mülkiyet değişikliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, bunun kamusal denetimi ve planlama yetkisini de zayıflatacağını söyledi.