Türkiye Gazetesi'nin aktardığına göre, eğitim uzmanı Salim Ünsal, başvuru sayılarındaki değişimin son yıllardaki politika kararları ve toplumsal gelişmelerle yakından ilişkili olduğunu belirtti. Ünsal'a göre en önemli kırılma noktalarından biri, 2022'de YKS puan barajlarının kaldırılması oldu. 2021'de yaklaşık 2,6 milyon olan başvuru sayısı, barajların kaldırılmasıyla 2022'de 3,2 milyona yükseldi.

Deprem sonrası rekor, ardından düşüş

2023'te deprem bölgesindeki 11 ilde adaylardan sınav ücretinin alınmaması kararı sonrası başvuru sayısı 3 milyon 527 bine çıkarak rekor kırdı. Ancak bu zirvenin ardından sayılar önce 3,1 milyona, ardından 2,5 milyon seviyesine geriledi.

Uzmanlara göre üniversite sınavına başvuru sayısını belirleyen başlıca unsurlar arasında akademik eğitime ve üniversite diplomasına duyulan ihtiyaç, alternatif eğitim ve kariyer yolları, genç nüfustaki değişim, üniversite kontenjanları ve ekonomik koşullar yer alıyor. Eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki artışın da tercihleri etkilediği belirtiliyor.

Başvurularda mezunlar ağırlıkta

Başvuru dağılımı da dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Adayların yaklaşık yüzde 30'unu ilk kez sınava girecek son sınıf öğrencileri, yüzde 70'ini ise mezun adaylar oluşturdu. Uzmanlara göre her yıl 800 - 900 bin civarında son sınıf öğrencisi sisteme dahil olurken, toplam başvuru sayısında asıl belirleyici grup mezunlar oluyor.

Geçen yıl kontenjanların yaklaşık 190 bin azaltılması da mezun aday sayısını artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Kontenjanlardaki kısmi düşüşün önümüzdeki dönemde de toplam aday sayısını 2,5 milyon civarında tutabileceği öngörülüyor.

"Diploma ihtiyacı zayıflıyor"

Eğitim uzmanları, üniversite mezunu olmanın artık otomatik olarak iş anlamına gelmediğini, mezun işsizliği ve nitelik tartışmalarının üniversiteye bakışı değiştirdiğini belirtiyor. Bu durumun, yükseköğretime yönelik talepteki gerilemenin en önemli nedenlerinden biri olduğu ifade ediliyor.