CHP'den "Türkiye Uyuşturucu Suçları" raporu

CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, 2023 ve 2024 verilerini karşılaştıran "Türkiye Uyuşturucu Suçları Raporu" yayımladı. Rapora göre Türkiye'de 2023 yılında 251 bin 851 olan uyuşturucu olay sayısı, 2024 yılında yüzde 22,7’lik artışla 309 bin 28’e yükseldi. Benzer şekilde uyuşturucu şüphelisi sayısı da bir yılda yüzde 19,6 artarak 374 bin 948 kişiye ulaştı. İlgezdi, bu artışın bir güvenlik başarı hikayesi değil, yönetilemeyen bir kriz göstergesi olduğunu vurguladı.

Raporun en dikkat çeken başlıklarından biri, Türkiye'nin ana uyuşturucu tehdidine dönüşen metamfetamin oldu. 2023 yılında ele geçirilen bu madde 22 ton iken 2024 yılında yüzde 53,6 artışla 33,8 tona çıktı. Derinleşen yoksulluk nedeniyle gençlerin daha "ucuz" ve tehlikeli olan bu maddeye yöneldiği belirtildi.

Ayrıca "sentetik ecza" yakalamalarında büyük bir artış kaydedildi. 2023’te yaklaşık 29 milyon adet olan "ele geçirme", 2024’te 94 milyon 753 bin adede yükseldi. Esrar yakalamaları düşerken, daha tehlikeli ve psikotik etkilere sahip "Skunk" kullanımının arttığı ve normalleştiği ifade edildi.

Çocuk ve gençlerdeki uyuşturucu eğilimi riski

Çocuk ve gençlere yönelik uyuşturucu eğilimlerine ilişkin raporda, şunlar kaydedildi:

"2023–2024 arası en çarpıcı kırılmalardan biri çocuk ve gençlerdeki uyuşturucu eğilimidir. 2023’te zaten ciddi olan uyuşturucu bağlantılı çocuk olayı sayısı, 2024’te neredeyse iki katına çıkarak 16 bin 563’e ulaşmıştır. Bu, risk altındaki çocukların hızla arttığını, uyuşturucu pazarının artık sokaklarda sadece yetişkinleri değil, 15–17 yaş aralığındaki gençleri ve hatta daha küçük yaş gruplarını da içine çektiğini göstermektedir.
Bu tablo, eğitim ve sosyal politikanın açık başarısızlığıdır. Okuldan kopuş oranları yüksek, rehberlik hizmetleri zayıf, gençlik merkezleri yetersiz, ailelere destek mekanizmaları sınırlıdır. 2023’te alarm veren bu durum, 2024’te siren çalan bir krize dönüşmüştür. Buna rağmen iktidarın gençlik politikası; baskıcı disiplin, göstermelik projeler ve bütçe kısıtları çerçevesinde kalmış, çocukların korunması için kalıcı, kapsamlı bir strateji geliştirilmemiştir."

"Metamfetamin başta olmak üzere sentetik maddeler patlama yaşamıştır"

Raporda yapılan genel değerlendirmede, şunlar kaydedildi:

"2023 ve 2024 verileri birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan resim nettir: Olay ve şüpheli sayıları artmıştır. Metamfetamin başta olmak üzere sentetik maddeler patlama yaşamıştır. Esrar kullanımı azalsa da yerine daha ucuz ve daha kolay ulaşılabilen sentetik uyuşturuculara bırakmıştır. Esrardan daha tehlikeli olan skunk kullanımı yükselmiş ve gençler arasında yaygınlaşmıştır. Yakalanan eroin miktarı 3 yılın ardından tekrar yükselişe geçmiştir. Kokain ve captagon yakalamaları artmış, Türkiye uluslararası ağlarda daha görünür hale gelmiştir. Çocukların uyuşturucuya sürüklenme oranı yaklaşık iki katına çıkmıştır. Cezaevleri doludur; her üç kişiden biri uyuşturucu suçundan içeridedir. Yargı sistemi milyonlarca dosya ile tıkanmıştır. Bağımlılıkla mücadele bütçesi yüzde 69 kesilmiştir.

Bu tablo, AKP iktidarının uyuşturucu ile mücadelede başarılı değil, başarısız olduğunu; söylem ile gerçeklik arasındaki uçurumun her geçen yıl büyüdüğünü göstermektedir. Uyuşturucu ile mücadele, yalnızca polis baskınlarıyla, tutuklama sayılarını artırmakla yürütülemez. Bu yapılan, krizi yönetmek değil, görünür yüzünü baskıyla bastırmaya çalışmaktır. Sorunun kökleri -yoksulluk, işsizlik, eşitsizlik, eğitimden kopuş, barınma krizi, sosyal dışlanma- yerli yerinde durduğu sürece, her yıl yeni metamfetamin dalgaları, yeni sentetik krizler, yeni çocuk vakaları gündeme gelecektir."

"Yoksulluk, işsizlik ve barınma krizi ile mücadele, uyuşturucu ile mücadelenin ayrılmaz parçası olarak ele alınmalıdır"

Akkuş İlgezdi'nin raporunda şu öneriler yer aldı:

"Kullanıcı odaklı ceza politikası terk edilmeli, Uyuşturucu kullanmak ve bulundurmakla ilgili TCK 191’de tedavi ve rehabilitasyona öncelik verilmelidir. TCK 188 kapsamındaki uyuşturucu imal ve ticaret suçlarına yönelik soruşturmalar güçlendirilmeli; baronlar ve finans ayağı hedef alınmalıdır. Metamfetamin için ayrı, bilimsel ve bütüncül bir 'Ulusal Acil Eylem Planı' hazırlanmalı; tedavi, rehabilitasyon ve önleme çalışmaları bu maddeye özel olarak ele alınmalıdır.

Çocuk ve gençler için okul temelli, mahalle temelli, aile odaklı programlar geliştirilmelidir. Rehberlik servisleri güçlendirilmeli, gençlik merkezleri yaygınlaştırılmalıdır. Bağımlılıkla mücadele bütçesi 2023 düzeyinin bile üzerine çıkarılmalı; kesinti değil, artırma yapılmalıdır. Cezaevleri bağımlılar için 'stok alanı' olmaktan çıkarılmalı, tedavi ve sosyal yeniden entegrasyon programları yaygınlaştırılmalıdır. Veriler şeffaf ve erişilebilir şekilde kamuoyu ile paylaşılmalı; bilim insanları ve sivil toplum sürece dahil edilmelidir. Yoksulluk, işsizlik ve barınma krizi ile mücadele, uyuşturucu ile mücadelenin ayrılmaz parçası olarak ele alınmalıdır." (