Sayıştay'dan İZSU'ya Körfez temizliği tespiti!

SONKALEİZMİR-Sayıştay’ın İZSU Genel Müdürlüğü'ne ait 2025 yılı raporu açıklandı. Raporda Körfez temizliği konusunda yapılan dip tarama işleminde ekstra maliyet oluştuğuna dikkat çekildi. Sayıştay'ın ilgili bulgusu şöyle:

"İdarenin Faaliyet Alanına Girmeyen Konuda Hizmet Alımı Yapılması, Yapılan Hizmet Alımı İhalesinin Yaklaşık Maliyet Hesabının Yeterince Ayrıntılı Yapılmayarak Rayiç Fiyatların Üstünde İhale Edilmesi

İdarenin gerçekleştirdiği, sözleşme bedeli 2.147.940.000 TL olan İzmir Körfezi Peynircioğlu Deresi Dere Ağzı ve Körfez Kuzey Aksında Karasallaşan Alanın (1.800.000 m3) Deniz Dibi Tarama İşi Hizmet Alımının incelenmesinden; görev ve faaliyet alanı dışındaki bir konuda hizmet alımı gerçekleştirildiği, yaklaşık maliyet hesabının yeterince ayrıntılı yapılmayarak rayiç fiyatlarından yüksek bir bedelle sözleşmeye bağlandığı görülmüştür.

Yaklaşık Maliyet Hesabının Yeterince Ayrıntılı Yapılmayarak Rayiç Fiyatların Üstünde İhale Edilmesi Söz konusu hizmet alımına ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin tespitinde yapılan piyasa fiyat araştırmasının, önceki yıllarda yapılan ihale neticesinde ortaya çıkan birim fiyatlar ve T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2025 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 dikkate alınması gereken rayiç fiyatlarla mukayesesinin yapılmayarak rayicinden yüksek bir tutara ihale yoluyla verildiği görülmüştür.

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde, İdarelerin yaklaşık maliyete esas fiyatların tespitinde kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş fiyatlar, önceki yıllarda yapmış olduğu ihaleler neticesinde ortaya çıkan fiyatlar, odalarca belirlenmiş rayiç fiyatlar, piyasa fiyat araştırması neticesinde elde edilen fiyatları öncelik sıralaması olmaksızın kullanabileceği belirtilmiştir. Aynı maddenin devamında; piyasa fiyat araştırmasında gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat tekliflerinin buna ilişkin gerekçelerin açıklanmak kaydıyla değerlendirme dışı bırakılabileceği, özelliği bulunan hizmet alımlarında önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatlar ile piyasa fiyatlarının karşılaştırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Bu hususta; İdarenin yaklaşık maliyete esas birim fiyatların tespitinde piyasa fiyat araştırması yaptığı, ancak aynı tarama sahalarında bir önceki yıl gerçekleştirilen 2024/1543366 İKN No’lu ihale neticesinde ortaya çıkan birim fiyat ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yayımlanmış tarama fiyat tarifesini dikkate almadığı görülmüştür. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 482’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (i) bendi ile deniz ve içsularda yürütülen tarama faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları belirleme, bunlara ilişkin iş ve işlemleri yürütme, tarama işini yapan ve yaptıran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri yetkilendirme, denetleme veya denetlettirme görev ve sorumluluğu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilmiştir. Bu doğrultuda, deniz ve iç sularda gerçekleştirilecek olan tarama faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlığın yürürlüğe koymuş olduğu esaslar 09.08.2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Deniz ve İç Sular Tarama Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır. Söz konusu Yönetmelik’in 5’inci maddesinde yer verilen düzenlemeler çerçevesinde; deniz tarama hizmetlerini Bakanlık, uhdesinde bulunan tarama vasıtalarıyla bizzat gerçekleştirebildiği gibi, piyasada faaliyet gösteren firmaları Tarama Yetki Belgesi vermek suretiyle bu hizmeti verebilmeleri için yetkilendirmektedir. Deniz ve iç sularda kamu-özel tüzel kişiliklerince tarama faaliyetleri yapılabilmesini teminen gerekli başvurular Bakanlığa yapılmakta, gerekli inceleme neticesinde ilgililere Tarama Yetki Belgesi verilmektedir. T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü 2025 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 Bakanlık uhdesinde bulunan İstanbul, İzmir ve Samsun Denizdibi Tarama Başmühendislikleri ile İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi haricinde, 2025 yılı itibarıyla geçerli 24 özel firmada Tarama Yetki Belgesi olduğu görülmektedir. Yine Yönetmelikte belirtildiği gibi, Bakanlık uhdesinde bulunan tarama gemi ve ekipmanları üçüncü şahıslara kiraya verilebilmektedir. Bakanlığın envanterinde bulunan ekipman ve gemilere ilişkin kullanım bedelleri ile vermiş olduğu tarama hizmetine ilişkin tarama fiyat tarifesi ise her mali yılın başında Bakanlıkça belirlenmektedir. İdarenin yapmış olduğu ihalenin teknik şartnamesinde belirtilen ekipman ve tarama vasıtaları ile, Bakanlığın yayımlamış olduğu 2025 yılı fiyat tarifesi ve rayiç fiyatları göz önünde bulundurulduğunda işin yaklaşık maliyeti şu şekilde olmaktadır:

A: Tarama Birim Fiyatları (M3 Fiyatı= 200,00 TL-Tarama Sahibinin Kamu Kuruluşu Olması Halinde Kamu Kuruluşlarına Ait Alanlarda Yapılan Tarama Faaliyeti)

B: CER Bedeli (0,00 TL-CER Bedeli, gemilerin çalışma yapılacak alana gelene kadar tüketmiş oldukları yakıt giderlerini ihtiva etmektedir. Gemilerin İzmir Denizdibi Tarama Başmühendisliğinden temin edildiği varsayılarak ihmal edilmiştir. İstanbul ya da Samsun’dan getirilmesi durumunda da sözleşme bedeline oranla kayda değer bir farklılık getirmemektedir.)

C: Dökü Bedeli (Birim Fiyat/15) x Dökü Mesafesi (mil) formülü ile hesaplanır. Tarama sahasından çıkarılan malzemenin açık deniz dökü alanına boşaltılmasına ilişkin nakliye ve yakıt giderleri (426,00 TL) (Dökü mesafesi:32 deniz mili) M3 Başına Maliyet (A+C) = 626 TL (Yaklaşık 16 USD) YAKLAŞIK MALİYET = (Tarama Miktarı X M3 Başına Maliyet)+CER Bedeli 1.800.000 x 626 =1.126.800.000,00 TL (Personel Giderleri Dahil KDV Hariç) İdarece yapılan piyasa fiyat araştırması sonucu 2.167.614.000,00 TL yaklaşık maliyet tespiti yapılan söz konusu işin, Bakanlığın belirlemiş olduğu tarama fiyat tarifesine göre hesaplanması durumunda yaklaşık maliyetinin 1.126.800.000,00 TL olduğu görülmektedir.