Sayıştay'dan dikkat çeken rapor... Çiğli Belediyesi borç batağında!

Çiğli Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay denetim raporunda, belediyenin mali yapısına ilişkin çarpıcı tespitler yer aldı. Rapora göre, belediyenin bütçe açığı 2020 yılına kıyasla yaklaşık 11 kat artarak 968,9 milyon TL’ye yükseldi. Belediyenin toplam borcu 2 milyar 566 milyon TL’yi aşarken, toplam gelirlerin yüzde 84,16’sının personel giderlerine ayrıldığı belirtildi. Raporda ayrıca, belediyenin bin 40 gayrimenkulünden 842’si üzerinde haciz bulunduğu, sosyal denge tazminatlarının ise yasal sınırların üzerinde ödendiği kaydedildi.

BÜTÇE AÇIĞI 11 KAT ARTTI

Sayıştay’ın 2025 yılı denetim raporunda, Çiğli Belediyesi’nin mali tabloları ve bütçe gerçekleşmeleri incelendi. “Belediyenin Mali Yapısının Sürdürülebilirliğinde Riskler Olması” başlıklı bulguda, belediyenin toplam borç yükü ve bütçe açığının sürdürülebilir seviyelerin üzerine çıktığı, gelirlerin personel giderlerini karşılama oranının kritik düzeye ulaştığı ve ödenemeyen yükümlülükler nedeniyle gecikme faizi ve zamlarının arttığı belirtildi.

Rapora göre, Çiğli Belediyesi 2020-2025 döneminde her yıl bütçe açığı verdi. 2020 yılında 88 milyon 738 bin TL olan bütçe açığı, 2025 yılı sonunda yaklaşık 11 kat artarak 968 milyon 922 bin TL’ye ulaştı.

BORÇ 2,5 MİLYAR TL’Yİ AŞTI

Belediyenin toplam borç miktarı, 2025 yılı sonu itibarıyla 2 milyar 566 milyon 131 bin TL olarak hesaplandı. Bu borcun 2 milyar 221 milyon TL’sinin kısa vadeli, 345 milyon TL’sinin ise uzun vadeli borçlardan oluştuğu bildirildi.

Raporda, kısa vadeli borçların toplam gelirlere oranının yüzde 92,78’e, toplam borçların gelirlere oranının ise yüzde 107,20’ye ulaştığı belirtildi. Belediyenin gelirlerinin giderlerini karşılama oranı da yüzde 71,19 olarak kaydedildi.

Belediyenin mali tablolarında yer alan borç miktarının, belediye şirketlerinin kamu kurumlarına olan borçları ile bunlara ilişkin faiz ve gecikme zamlarını kapsamadığına dikkat çekilen raporda, gerçek borç yükünün açıklanan tutarın üzerinde olduğu ifade edildi.

PERSONEL SAYISI BİN 166’YA ÇIKTI

Sayıştay raporunda, belediyenin mali yapısını bozan en önemli etkenin yüksek personel giderleri olduğu vurgulandı. Belediye şirketinin vergi ve SGK prim borçları ile hakediş ödemeleri zamanında ve tam olarak karşılanamamasına rağmen personel sayısının artırılmaya devam edildiği belirtildi.

2020 yılı başında 843 olan belediye personel şirketi çalışan sayısının, 2025 yılı sonunda 1.166’ya yükseldiği kaydedildi. Raporda, toplu iş sözleşmeleriyle enflasyonun üzerinde zam yapılması ve memurlara yasal sınırların üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesinin de personel giderlerini artırdığı ifade edildi.

GELİRİN YÜZDE 84’Ü PERSONELE

Raporda yer alan verilere göre, personel giderlerinin belediyenin toplam giderleri içindeki payı 2025 yılında yüzde 59,91 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde belediyenin toplam gelirlerinin yüzde 84,16’sı personel giderlerini karşılamak için kullanıldı.

Personel giderlerinin belediyenin mali durumunu bozan başlıca etken olmasına rağmen bu alanda kısıntıya gidilmediği belirtilen raporda, işçi ücretlerindeki artışlar ve sosyal denge tazminatı ödemelerinin bütçe üzerindeki yükü artırdığı kaydedildi.

SOSYAL DENGE TAZMİNATINDA YASAL SINIR AŞILDI

Sayıştay denetiminde, memurlara ödenen sosyal denge tazminatlarında da yasal sınırların aşıldığı tespit edildi. Rapora göre, 2020-2025 yılları arasında ödenebilecek sosyal denge tazminatı tavanı 122 milyon 261 bin TL iken belediye tarafından toplam 303 milyon 835 bin TL ödeme yapıldı.

Böylece yasal tavanın üzerinde yapılan ödemeler nedeniyle belediye bütçesine 181 milyon 574 bin TL ek yük bindi. Raporda, sosyal denge tazminatının yasal sınırı aşan kısmının 2025 yılında yüzde 163,51’e ulaştığı belirtildi.

FAİZ VE GECİKME ZAMLARI BÜYÜDÜ

Belediyenin finansman açığı nedeniyle bankalara olan toplam borcunun 283 milyon 284 bin TL olduğu, bu borçlara ilişkin faiz tutarının ise 100 milyon 70 bin TL’ye ulaştığı bildirildi. Banka kredilerinin faizinin ana paraya oranı yüzde 54,62 olarak hesaplandı.

Zamanında ödenemeyen vergi ve SGK primleri gibi kamu borçlarının toplamı 145 milyon 206 bin TL olurken, bu tutarın yüzde 86,82’sinin gecikme zammı ve faizlerden kaynaklandığı kaydedildi.

Raporda, borç yükünün belediyenin taşınmazlarını da etkilediği belirtildi. Belediyenin envanterinde bulunan 1.040 gayrimenkulün 842’si üzerinde haciz bulunduğu ifade edildi. Yüksek faizli borçlanma, gecikme zamları ve taşınmazlar üzerindeki hacizlerin belediyenin mali yapısını daha da bozduğu vurgulandı.

MERKEZİ İDARE PAYLARINA BAĞIMLILIK

Çiğli Belediyesi’nin gelir yapısına ilişkin değerlendirmede, toplam gelirlerin yüzde 55,65’inin merkezi idareden aktarılan paylardan, yüzde 44,35’inin ise öz gelirlerden oluştuğu belirtildi.

Raporda, merkezi idare paylarında kesinti yapılması durumunda belediyenin temel giderlerini karşılamakta zorlanabileceğine dikkat çekildi.

YATIRIM HARCAMALARI YARIYA İNDİ

Belediyenin mali yapısındaki bozulmanın yatırım ve hizmetlere ayrılan kaynakları da azalttığı belirtildi. Rapora göre, 2020 yılında toplam giderlerin yüzde 5,72’sini oluşturan yatırım harcamalarının payı, 2025 yılı sonunda yüzde 2,14’e geriledi.

Sayıştay raporunda, personel giderleri ve borç yükü nedeniyle belediyenin yatırım harcamaları başta olmak üzere diğer giderlere kaynak ayırmakta zorlandığı vurgulandı.