KORUTÜRK, İLK KURŞUN ANITI VE MADAM BELHOMME KÖŞKÜ

Geçen yıl 15 Mayıs 1919, Yunan işgal güçlerinin İzmir’e ayak basmalarının, dolayısıyla Hasan Tahsin’in düşmana ilk kurşunu atmasının 100. Yılıydı. 100. Yıl için Konak’taki İlk Kurşun Anıtı’ndaki törendeydim ve aklıma 6. Cumhurbaşkanı Fahri S. Korutürk geldi. Çünkü anıtın açılışını 15 Mayıs 1974’te yapmak ona kısmet olmuştu. Genelde bir açılış vb. söz konusu olduğunda açılışın yaptırılmak istendiği devlet büyüğü ile istişare edilir ve mutabık kalındığında uygun tarih belirlenir. Korutürk’ün cumhurbaşkanlığındaki ikinci yurt gezisi muhtemelen İzmir ve Ege bölgesine planlanınca İlk Kurşun Anıtı’nın açılışının yapılması da göz önüne alınmış olacak. Soyadını Büyük Atatürk’ün verdiği Korutürk’ün halkın bağışlarıyla yapılan İlk Kurşun Anıtı’nın açılışını yapması İzmir’in onurudur.

XXX

Şimdi gelelim başlıktaki “Madam Belhomme Köşkü”ne… Korutürk’ün o köşkle ilgisine… Malum, çok eskilerde bir Levanten yerleşim muhiti olan Bornova’da çok sayıda ve epeyce bir kısmı bugün hala ayakta olan köşk vardı. Özgün mimarileriyle dikkat çeken bu köşklerden birisi de bugün Bornova’da belediyenin kültür birimi olmasının yanında Atatürk Kütüphanesi olarak da hizmet veren Madam Belhomme Köşkü’dür.

Belhomme ya da Xenopoulou Köşkü, 1880’de Aliberti Evi’ni de inşa eden İngiliz Mimar Clark tarafından inşa edilmiş. Evin ilk sahibi olarak da Xenopoulou gözükmektedir. Köşkün “Belhomme” olarak da anılması, uzunca bir süre Madam Belhomme’un burada ikamet etmesinden olsa gerektir. Köşkün sonraları evin son sahibi Helene Armand’ın büyükbabası tarafından satın alındığı bilinmektedir. Köşkün restorasyonu Prof. Aysel Bayraktar’ın belediye başkanlığı döneminde 1997’de Kavala Ailesi’nce yaptırılmış.

XXX

İzmir’e 1977’de ilk gelişimden sonra 1990’dan itibaren sıklıkla gelmeye başlamıştım ve geldiğimde de Bornova Süvari Caddesi 175 Sokak’ta fakülte arkadaşım Şakir Ata’nın evinde kalırdım. O yüzden Bornova’yı keşfetmişimdir ve köşkler de dikkatimi çekmiştir. İki yıl kadar önce bir vesile ile Belhomme Köşkü’ne yolum düşünce aklıma geldi ve 6. Cumhurbaşkanımız Korutürk’ün büyük oğlu, CHP Dış Politika Danışma Kurulu Üyesi E. Büyükelçi Osman Korutürk’e sormak geldi aklıma. Çünkü bana küçüklüğünde annesi Emel Korutürk ve erkek kardeşi Selah’la birlikte (E. Büyükelçi Selah Korutürk) birkaç yazlarını İzmir Bornova’daki teyzesinin yanında geçirdiklerinden söz etmişti. Meğer, Korutürk’lerin yazlarını geçirdikleri köşk Madam Belhomme Köşkü’ymüş! Genişçe sayılacak bir bahçesi de olan, ikinci katına iki yanlı çok güzel bir merdivenle çıkılan çok güzel ve özgün mimarisiyle dikkat çeken pembe renkli bu köşkün birçok açıdan ve noktasından fotoğraflarını çekip Osman Korutürk’e gönderdim tabii. O da çocukluğunun o harikulade yıllarını hatırladı. Sonradan 1973’te Türkiye’nin 6. Cumhurbaşkanı olacak olan Fahri S. Korutürk, eşi ve çocukları bazı yazlarını Bornova’da geçirirken amiraldi henüz Deniz Kuvvetleri’nde. Kendisi seyriseferde iken Emel Korutürk Moda’yı bırakıp çok iyi anlaştığı ve sevdiği kızkardeşi Saynur Aral’ın yanına geliyor kuzenler de birlikte oynamanın tadına doyamıyordu köşkün bahçesinde. Saynur Aral da Moda’dan gelin gelmişti yanılmıyorsam Bornova’ya.

XXX

Kayınvalidesi hala İzmir’de yaşayan ve zaman zaman İzmir’e gelen Osman Korutürk’ün bir İzmir’e gelişinde Belhomme Köşkü’ne gitmeyi konuşmuştuk bir ara. Kimbilir belki de ev sahibi olarak Bornova Belediye Başkanı Mustafa İduğ gezdirir köşkü eski sakinine…

Şu koronavirüs zamanları geçsin de neler var daha yapacak, ne çok ertelenen şey… Ancak önce hayatta kalmak önemli; bunun için de azami önleme başvurmak kaçınılmaz.