Daha önce Trump ile ilgili öngörülerimi bu köşede paylaşmış, "Ortadoğu ile ilgili sufleyi Netanyahu’dan alacaktır" demiştim. Bırakın sufleyi gayet rahat ve gözler önünde Filistin topraklarını birbirlerine alıp veriyorlar. Peki bu rahatlık neyin nesi? Trump bunların gerçekleşeceğine ve diğer iddialarını (Grönland’ı ve Kanada’yı ABD topraklarına katmak gibi) hayata geçireceğine inanıyor mu? Bu pervasızlığı yalnız karakterinden mi ileri geliyor ya da bildiği, güvendiği bir şey mi var? Bu sorulara doğru cevapları verebilenler, Trump’ın hareketlerinin gelecekte siyaset ve ekonomide nelere yol açacağını da tahmin edebilir.

***

Öncelikle bu pervasızlığının arkasındaki temel neden Amerika’nın tüm müttefiklerini adeta Amerika’nın kanını emen parazitler olarak değerlendirmesi ve onları ülkesiyle rekabet edebilecek bir güç olarak görmemesi.

İlk önerme kişisel görüşü, ikincisi doğru mu bakalım: Avrupa Birliği büyük bir siyasi ve ekonomik çalkantının içinde, İngiltere hala etkili ama Amerika’ya kafa tutacak durumda değil, Rusya, Biden’ın oyununa geldi ve enerjisinin çoğunu Ukrayna savaşında harcadı, bunun sonucunda Suriye’de de “pes” dedi.

İran’ın direniş ekseni kırıldı, rejim yönetimi hem içeride artan muhalif baskıyla, hem dışarıda İsrail’in hamleleri ile bozulan imajını düzeltmekle hem de yıllardır süren ekonomik ambargolardan hayli yıpranan ekonomisini idame ettirmekle meşgul. Çin’de siyasi istikrar devam etse de mali zorluklar aşılmış değil.

***
Konut sektörünün girmiş olduğu kriz, emlak devi Evergrande’nin iflası ile görünür hale gelmişti. Çin ekonomisinin dörtte birine karşılık gelen sektörde bugüne kadar da durum düzelmiş değil. Üstelik “Kuşak ve Yol” projeleri kapsamında yapılan harcamalar ve 1 trilyon doların üzerinde çeşitli yoksul ülkelere dağıtılan kredilerin geri ödemesinde yaşanan sıkıntılar Çin hazinesine ilave bir baskı unsuru oluşturuyor. Bunlara karşın ABD’den gelen ekonomik veriler (enflasyon henüz istenen seviyede olmasa da) işlerin yoluna girmeye başladığını gösteriyor. Ancak Çin’in yapay zeka uygulaması Deepseek ile yaptığı atılım Trump’ı da afallattı. Çünkü Trump’ın kendini rakipsiz görmesinin en büyük nedeni yapay zeka devriminde Amerika’nın açık ara liderliği. Bu devrime öncülük ederek dünyanın kaderini elinde tutacağına inanıyordu ki Çin, beklenmeyen bir hamle ile bende varım dedi. Bu son gelişmeyi saymazsak Trump’ın pervasızlaşmak için hayli nedeni var gibi görünüyor.

***
İsrail gibi bir müttefik ile Ortadoğu’da ileri teknoloji için gerekli madenleri ve enerjiyi ellerine geçireceklerini bilmek sanırım ona daha fazla bir özgüven sağlıyordur. Bunun yanında Rusya-Ukrayna savaşını bitirme hevesinin altında Ukrayna’nın yine yüksek teknolojide kullanılan bir çok madenini kullanma planı çıktı.

Yine de Trump’ın hayalleri gerçek olmaya uzak. Evet belki rakip süper güçlerin çalkantılı günlerden geçiyor olması, ABD seçimlerinde aldığı net zaferle birlikte iştahını kabartıyor olabilir. Ancak Çin’in yapay zeka hamlesi ve Avrupa Birliği’nin Mercosur ülkeleri ile yaptığı ticaret anlaşması bu odakların hala Amerika’ya karşı kullanacak kartları olduğunu gösteriyor. Gümrük tarifeleri üzerinden bir “Ticaret Savaşı”ı başlayacak gibi. Bu durum, geleneksel blokların dağılmasına ve yeni ortaklıklar kurulmasına yol açabilir. Tabii iş eyleme gelince işte herkesin gerçek kuvveti orada ortaya çıkacaktır. Bu da inanın hiç birimizin (Trump’ın bile) şahit olmak istemeyeceği bir tarih sahnesine neden olacaktır.