Atatürk’ün Birinci Olduğu Araştırma

Prof. Dr. Hikmet Özdemir’den peş peşe gelen Atatürk araştırmalarına dayalı kitaplara bir yenisi daha eklendi. Özdemir’in 10 Kasım 2005 Perşembe günü Ankara’da gerçekleştirilen bir anma töreni için yazdığı metin daha önce yedi kez basılmıştı ve bu kez göden geçirilip genişletilmiş olarak sekizinci kez geçtiğimiz ay Cumhuriyet Kitapları arasında yayınlandı.

13 başlık altındaki incelemenin ilk başlığı bir Türk atasözü: “Göz odur ki, dağın arkasını göre. Akıl odur ki, başa geleceğini bile.”

İnsanın kişiliğini belirleyen, düşünce ve eylemine temel oluşturan kimi özellikler vardır. Bu özellikler kişiyi başkalarından ayırır ve karakteristiğini ortaya koyar. İşte “Atatürk’ün Liderlik Sırları-Başarıya Giden Yol” adlı incelemesiyle Özdemir, Atatürk’ün bir lider olarak portresini çiziyor, karakteristik özelliklerini bir ressamın fırça darbeleriyle çizercesine adeta bir tablo gibi ortaya koyuyor.

20. YÜZYILIN 377 LİDER ARASINDA BİRİNCİSİ

Kitaptaki çarpıcı anekdotların birisi şöyle: “Uluslararası değerlendirmelerin en çarpıcı olanı, ABD Kentucky Üniversitesinde bir psikiyatri uzmanı tarafından gerçekleştirilmiştir. Psikiyatri profesörü Arnold Ludwig’in 18 yıl süren ilgin araştırmasında 20. yüzyıldaki 377 lider arasında ‘siyasi büyüklük ölçeği’ sıralamasında Atatürk, 37 puan üzerinden 31 puanla birinci olmuştur. Atatürk’ü 30 puanla ABD Başkanı Franklin D. Roosvelt ile Çin lideri Mao izlemişlerdir.” (Özdemir, a. g. e. Sf. 17)

Başka bir anekdot da Atatürk’ün İskender ile kıyaslanmasından dolayı Fransa Büyükelçisi Chambrun’a verdiği tepkidir: “Mustafa Kemal; Selanik civarında İskender’in doğduğu yakın bir mahalde dünyaya gelmişti. Bir gün onunla konuşurken bu tesadüfe işaret etmiştim. ‘Mukayese burada sona erer’ demişti ve devam etmişti: ‘İskender dünyayı fethetmişti. Ben böyle bir şey yapmadım. O dünyayı istila edeyim derken vatanını unutmuştu. Ben vatanımı hiçbir zaman unutmayacağım.’”

ATATÜRK’ÜN GÖREV TESTİ

Peki, Atatürk. Önemli bir göreve getireceği kişiyi nasıl test ederdi? Kitapta buna ilişkin de önemli bşr ipucu yer alıyor: “E. Orgeneral Kazım Özalp’in anlatımına göre; Atatürk, önemli bir göreve getirilmesi düşünülen kimseyi, önceden değişik görevlerde görmemiş ve onun hakkında önceden bir fikir edinmemiş ise, mutlaka birkaç kere görüşerek, bilgisini, zekasını ve tutumunu incelemektedir. İlk görüşmelerden sonra, imkan olursa yaptığı gezilere de götürmekte ve kişi hakkında kesin bir kanaate varmaktadır.”

ATATÜRK OTARŞİK BİR LİDER DEĞİLDİ

Özdemir, bizzat Atatürk’ten yaptığı bir alıntı ile de büyük lideri dar kafalarında ‘otarşik’ bir konuma oturtanlara da esaslı bir yanıt vermiş olmaktadır: “Gözlerimizi kapayıp herkesten ayrı ve dünyadan uzak yaşadığımızı düşünemeyiz. Ülkemizi bir sınır içine alıp dünya ile ilgisiz yaşayamayız. İleri ve uygar bir ulus olarak çağdaş uygarlık alanı içinde yaşayacağız. Bu yaşama da ancak bilgi ve teknikle olur. Bilgi ve teknik nerede ise orada olacağız ve ulusun her bir insanının kafasına koyacağız.”

“ATATÜRK’ÜN LİDERLİK SIRLARI”NIN YÖNTEMİ

Prof. Dr. Özdemir, kitabı kaleme alırken izlediği yöntemi “2021 Basımı İçin Önsöz”de şöyle anlatmaktadır: “Atatürk örneğinde başarının sırlarını öğrenmek için önce kendi anlatımları, yerli ve yabancı tanıklıklar ve uzman kişilerin yorumlarından aldığım notları ‘liderlik nitelikleri’ ve özellikle ‘karar alma süreci’ vb. açılardan farklı başlıklar altında sınıflandırdım. Sonra bunlardan birbirine yakın olanları aynı başlıkta topladım ve 20. yüzyılın etkin devlet adamları sıralamasında adı en başta yazılan ve 21. yüzyılda da hayranlarının sayısı sürekli artan bir devlet adamının liderlik niteliklerine ulaştım. Atatürk’e özgü bu nitelikler; onun kişisel özellikleri, özgün projeleri, izlenecek yolda kullandığı strateji ve taktikler ile ulaşmak istediği hedefi göstermektedir.”

XXX

“Atatürk” kitaplığında mutlaka bulunması gereken bir incelemeyle karşı karşıyayız. Bir zamanlar editör olarak katkıda bulunduğum ve yazarları arasında yer aldığım Cumhuriyet Kitapları’na önerim;  Prof. Dr. Özdemir’in bu kitabını İngilizce, Fransızca, Almanya, Rusça, Çince , İspanyolca gibi dillere de çevirip yayınlatacak dünyadaki önemli kitapçıların raflarına koydurmayı başaracak, internetten sattıracak bir ajansla zaman kaybetmeden anlaşmaları…

Bu değerli çalışma için kendisini son dönemlerdeki doyurucu eserleriyle Atatürk ve Kurtuluş Savaşı kitaplığına adayan Prof. Dr. Özdemir’i kutluyorum.