Yörük Ali Efe'nin diyarında

Geçenlerdeki Aydın-Yenipazar-Hacıköseler’le ilgili yazıyı sadık okur hatırlayacaktır; ikinci bir yazıda Yenipazar’a döneceğimin altını çizmiştim. Yenipazarlı dostumuz Aytekin Sözen’in mihmandarlığında Yenipazar’da Yörük Ali Efe’nin Müze Evi’ni gezdik.

Yörük Ali Efe Müze Evi

Geniş bir bahçe içindeki zamanın ölçülerine göre iki katlı ve ihtişamlı, tabii yangın, yıkılma vb. nedenlerle rölevesine uygun bir şekilde yeniden yapılan ev bir Rum Bey’ine aitken işgalci Yunan’la işbirliği yapan ev sahibinden sonra Yörük Ali Efe’nin olmuş. Müze Ev’de zamanın yaşamı canlandırılırken, Efe’nin bir büstü ve birçok aile fotoğrafı ile kimi eşyaları ve objeleri de sergileniyor. Mustafa Kemal Paşa’nın emrine girmeyi kabul eden Yörük Ali Efe, ünlü Malgaç baskınıyla namını çabucak duyurup etrafta kızanlarıyla Kuvayi Milliye ile birlikte işgalcilere kök söktürüyor ve Kurtuluş’un bir parçası oluyor.  Soyadı Kanunu ile “Yörük” soyadını alan Efe’nin Müze Ev’de kravatlı fotoğraflarını da görmek ilginç oldu. Yenipazar Efe derneği’nden folklorcu Ömer Bey ve Mesude Hanım da Müze Ev’i gezerken bizimleydi. Folklorcular bahçede zeybek döktürdü, anlayanlar eşlik etti.

Bir de türküsünü tutturduk Efe’nin:

“Şu dalmadan geçtin mi

Soğuk sudan içtin mi

 Efelerin İçinden

Yörük de Ali’yi seçtin mi

XXX

Hey gidinin efesi

Efesi

Efelerin Efesi

XXX

Aydın Dağı dumanlı, dumanlı

Bak gaçıyor Yunanlı

XXX

Hey gidinin efesi

Efesi

Efelerin efesi”

Aytekin Sözen bilgiler verdi. Yörük Ali Efe’nin mor incirinden de yedik. Yenipazar, haliyle Yörük Ali Efe’nin kasabası olarak da tanımlanageliyor.

Yenipazar Efe Derneği ve Ortasia Sanat Evi

Yenipazar’dayken Efe Derneği’nin önünden geçerken efelerle selamlaştık, Ortasia sanat Evi’ni ziyaret ettik. Aytekin Sözen’in eşi Ayşe Hanım’ın da yer aldığı bu sanat evinin özelliği, kemik üzerindeki işlemelerle çalışılması. Yenipazar’a yolunuzu düşürdüğünüzde Yörük Ali Efe Müze Evi’nden sonra Ortasia’yı da gezmek ilginç olabilir.

Şahin Pide’de

Peki ya Yenipazar’da acıkırsanız?... Hiç düşünmeden bizim de konuğu olduğumuz Şahin Pide’ye gidin. Bu 40 yılı deviren işletmeyi 1981’de Mehmet Kukul kurmuş, 2016’da kendisini emekliye ayırarak ustası Mesut Şahin’e devretmiş. Beş yıldır da Mesut Usta eşi ve kızlarıyla Şahin Pide’yi çalıştırıyor. Nefis pideleri elleriyle hazırlıyor Mesut Usta; hamurun ve fırınun başında. Önümüze ilk olarak otlu-peynirli pide geldi sıcak sıcak. Yanında da üzüm hoşafı. Şahin Pide’de adet böyleymiş. Ardından yumurta-peynir ve susamlı çok farklı bir pide servisi yapıldı. Salata yanında yassı toprak kapta fırınlanmış bol soğan-biber-domates de geldi. Bu fırın lezzeti bambaşka. Yine fırında hafif közlenmiş rahatsız etmeyen acı yeşil topan biber de geldi. Pide olur da ayran olmaz mı? Ustaya önerim, kendi ayranını yapması; hele bir de yayıkla yapsa can kurban.

Üçüncü parti pide “Yuvarlak” adı verilen pide. Yuvarlak hamurun içi kıyma ve sade yağ dolu ki bunu ikisi doymaya yeter de artar bile. Durun; daha bitmedi; dördüncü parti ise “Tahinli”. Bu da tatlı niyetine, ince hamura tahin, üzerine ceviz içi. Sıcak sıcak…

Topuklu Efe Hissediliyor

Yenipazar’da CHP’li Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin üretici-kooperatif pazarına rastladık, fakat yine CHP’li Yenipazar Belediyesi’ni hissetmeden ilçeden ayrıldık diyebilirim. Pazardaki tezgah sahibi bir kadına sordum. “Yörük Ali Efe mi daha ünlü Topuklu Efe mi?” Pazarcı kadın bir an düşünüp hazırcevaplıkla atıldı: “İkisi de”. Bu kısa diyalog da hoş bir anı olarak belleğimde yer etti.